જાણો તમારા ઘરમાં રહેલા આ સાઇલન્ટ કિલરને : ગેસ ગિઝર સિન્ડ્રોમ

Dr. Shailesh Darji DM Neurology
perm_contact_calendar 1 month ago
Public
visibility 2329 Views
thumb_up 19 Likes
 
gas geyser syndrome
gas geyser hazards
killer at home
silent killer
carbon monoxide poisoning

     મેટ્રો શહેરોમાં રહેતા લોકો બચત માટે બહુ ઉત્સાહિત હોય છે. ગેસ ગિઝર વાપરવાથી વીજળીનું બિલ ઘટે છે એટલે તે શહેરી લોકોના બજેટને અનુકૂળ રહે છે. ગેસ ગિઝરમાં નહાવાના હેતુ માટે પાણી ગરમ કરવાની એક સરળ પદ્ધતિ છે, એલપીજી ગેસ આઉટલેટ એક બંધ બર્નર સાથે જોડાયેલું હોય છે જે ઇનલેટ પાણીને ગરમ કરે છે, અને થોડીકજ સેકંડમાં ગરમ પાણી આપે છે. પણ શું તમારા બાથરૂમમાં રહેલું આ ગેસ ગિઝર સંપૂર્ણ સુરક્ષિત છે?


શું આ ગેસ ગિઝર એક કિલર સાબિત થઇ શકે છે?


     આમ એકદમ સરળ અને સસ્તું જણાતું ગેસ ગિઝર કયારેક જીવનું જોખમ નોતરી શકે છે. દિલ્હી તથા બેંગ્લોરમાં થયેલા એક મેડિકલ અભ્યાસ મુજબ દર વર્ષે ૧૦ થી ૧૨ એવા દર્દીઓને હોસ્પિટલમાં ઈમર્જન્સીમાં લાવવામાં આવે છે કે જે બાથરૂમમાં જ બેભાન હાલતમાં મળ્યા હોય અને ગેસ ગિઝરનો વપરાશ કરતા હોય. ખાસ કરીને શિયાળામાં આવા દર્દીઓ વધુ જોવા મળે છે. તો વાચકમિત્રો આનું શું કારણ હોઈ શકે? આ પ્રકારની ઘટના અને લક્ષણોને "ગેસ ગિઝર સિન્ડ્રોમ" પણ કહે છે, જેમાં વ્યક્તિને બાથરૂમમાં અચાનક ખેંચ આવે છે અથવા તે એમનીમ બેભાન થઇ જાય છે.


શું છે આ "ગેસ ગિઝર સિન્ડ્રોમ"?


     જો ગેસ ગિઝર બાથરૂમમાં રાખવામાં આવ્યું હોય અને પૂરતી માત્રામાં ઓક્સિજન ના મળે તો એલપીજી-બળતણ ગેસનું આંશિક દહન થાય છે જેથી ઝેરી ગેસ "કાર્બન મોનોક્સાઇડ" પેદા થાય છે. આ ઝેરી ગેસ "કાર્બન મોનોક્સાઇડ"નો કોઈ રંગ અને કોઈ ગંધ નથી એટલે એની હાજરીની ખબર નથી પડતી પરંતુ એ એક "સાઇલન્ટ કિલર" છે. ગેસના સંપર્કમાં આવતા મિનિટમાં વ્યક્તિને તેની અસર થવા લાગે છે અને તે બેભાન પણ થઇ શકે છે અને તે મગજને કાયમી નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અને કયારેક જીવલેણ પણ સાબિત થાય છે. તેથી આવી સમસ્યાઓ ના થાય એના માટે ગેસ ગિઝરનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે. નીચે પ્રમાણે તમામ સંભવિત સાવચેતીઓ સાથે તમે ગેસ ગિઝરનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખી શકો છો.


ગેસ ગિઝર સિન્ડ્રોમને કેવી રીતે ટાળી શકાય?


     ગેસ ગિઝર સિન્ડ્રોમથી બચવા માટે, કૃપા કરીને ગેસ ગિઝરના યોગ્ય ઉપયોગ માટે આ દિશાનિર્દેશોનું પાલન કરો:


૧. બાથરૂમનું બારણું બંધ કર્યા પછી ગિઝર ચાલુ ના કરશો. બકેટને ગરમ પાણીથી ભરવા દો, ગિઝરની સ્વીચ બંધ કરો, અને પછી બારણું બંધ કરો.

૨.બાથરૂમમાં પૂરતું વેન્ટિલેશન રાખો અને નાહતી વખતે વેન્ટિલેશન ખુલ્લા રાખવાનો પ્રયાસ કરો.

૩. હમેંશા ધ્યાન રાખો કે સ્નાન કરતી વખતે ગેસ ગિઝર બંધ રહે , જો પૂરતું વેન્ટિલેશન નહિ હોય તો, બાથરૂમમાં કાર્બન મોનોક્સાઇડની માત્રા વધી એ જોખમરૂપ સાબિત થઇ શકે છે.

૪. સહુથી સારું તો એજ છે કે ગેસ ગિઝર યુનિટ બાથરૂમની બહાર રાખો અને ગરમ પાણી અંદર જતી નળીથી જાય એમ રાખો.

૫. બર્નર અને સમગ્ર યુનિટને કોઈ પણ લીક્સ / બ્લોક્સ માટે નિયમિત રીતે તપાસો અને નિયમિત સર્વિસ કરાવો.

૬. પંજાબ એગ્રીકલ્ચરલ યુનિવર્સિટી (પીએયુ) દ્વારા હાથ ધરાયેલા એક અભ્યાસ અનુસાર, ગેસ ગિઝરની સ્વીચ એટલી ઊંચાઈએ હોવી જોઈએ કે તેને સરળતાથી બંધ કરી શકાય.

૭. શરૂઆતમાં, કાર્બન મોનોક્સાઈડના સંપર્કમાં આવતા સામાન્ય લક્ષણો જેવા કે માથાનો દુખાવો, ચક્કર, શ્વાસની તકલીફ, થાક જોવા મળે છે અને ત્યારબાદ તરત જ મૂંઝવણ થાય છે. તેથી પ્રારંભિક જોખમી લક્ષણો જોવા મળે તો તરતજ કાર્બન મોનોક્સાઇડ લીક શોધી કાઢવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.


શું છે કાર્બન મોનોક્સાઈડ ઝેરની સારવાર ?


૧. વ્યક્તિને ખુલ્લા વિસ્તારમાં ખસેડો.

૨. બધા બારીબારણાં ખોલો અને તાજી હવાને અંદર આવવા દો.

૩. યાદ રાખો, કાર્બન મોનોક્સાઈડ ઝેર માટે કોઈ ઘરગથ્થું ઉપચાર ઉપલબ્ધ નથી.

૪. તાત્કાલિક તબીબી સહાય મેળવો. વિલંબ કરશો નહીં અને વ્યક્તિને તરતજ નજીકની હોસ્પિટલમાં લઇ જાવો.


     તો વાચકમિત્રો આવનારા શિયાળામાં જો આપ ગેસ ગિઝર વાપરતા હોવ તો ખુબ સાવચેતી રાખી અને ઉપરોક્ત બાબતોનું ધ્યાન રાખજો કે જેથી ગેસ ગિઝર સિન્ડ્રોમને થતો અટકાવી શકાય.