હાર્ટ માર્શલ

Dr. Kamlesh Shah MD
perm_contact_calendar 2 weeks ago
Public
visibility 117 Views
thumb_up 12 Likes
 
heart attack

હાર્ટ માર્શલ

આ શબ્દ વાંચીને નવાઈ લાગે પણ, ઇન્ડિયામાં મુંબાઈના બાંદ્રા, જુહુ વિસ્તાર,આ હાર્ટ માર્શલ શબ્દ ધીરે ધીરે પ્રચલિત થતો જાય છે. હાર્ટ માર્શલ એટલે એવી વ્યક્તિઓ જેને, અચાનક, રોડ સાઈડ ઉપર પડેલ વ્યક્તિને, હૃદયનું પમ્પીંગ કરાવે, વ્યક્તિનો શ્વાશઉચ્ચવશ્વાશ ચાલુ છે કે નહીં તેની ખબર પડે, અને પોર્ટેબલ ડીબ્રીલેટર નો ઉપયોગ કરતા આવડે, જે હૃદય ઉપર શોટ આપવાનું કામ કરે. હવે હાર્ટ માર્શલોની જરૂરિયાત કેમ પડી.

આંકડાઓ જોઈએ તો SCD, (Sudden cardiac death) - અચાનક હૃદયનું બંધ પડવું અને વ્યક્તિ સ્થળ ઉપર મૃત્યુ પામે તેવી સંખ્યા - વધતી જાય છે. આજે

ઇન્ડિયામાં દર વર્ષે 1 મિલિયન- 10 લાખ લોકો આ કારણે મૃત્યુ પામે છે. આનું મુખ્ય કારણ અચાનક- (રિસ્પોન્સ ન-આપે) હાર્ટ એટેક છે.

આ થાય ત્યારે ઇમરજન્સી સારવારની જરૂર પડે-

આ માટે વ્યક્તિઓને, ઉપર બતાવેલી બાબતોની ટ્રેંનીંગ આપવામાં આવે- જે સમાજમાં આગળ જતા, પોતાનું કામકાજ તો કરે પણ જયારે પણ તેની આજુબાજુ આ પ્રકારના બનાવો ત્યારે હાર્ટ માર્શલ પહોંચી જાય. આમ પોલીસ સ્ટેશન અને તેના સ્ટાફનો સહકાર જરૂરી છે ને આપે છે. આ વ્યક્તિઓની એર પોર્ટ ઉપર રેલવેસ્ટેશનોએ, મોલ અને રોડ સાઈડ જરૂર પડે છે. હવે વાત કરીએ તેઓ શું કરે?

જે તે જગ્યાએ બેભાન પડેલી વ્યક્તિ પાસે માહિતી મળતા જ પહોંચી જાય. યાદ રાખો કે સમયનો પ્રશ્ન છે. સમય

* વ્યક્તિના શ્વાશ ન ચાલતો હોય તો (હાર્ટ એટેક) હૃદયસંગથી હૃદય બંધ પડ્યું હોય તેવા સંજોગોમાં છાતી ઉપર પમ્પીંગ શરૂ કરે આજુબાજુ તોડે વળેલા લોકોની મદદ લે. આને CPR (કહેવાય Cardio pulmonary resucation)

* પોલીસ આવી જાય, શિસ્ત જળવાય, કોઈ વ્યવસ્થિત દેખાતી વ્યક્તિને પમ્પીંગનું કામ સોંપી નજીકના મોલ, રેલવે સ્ટેશન - કોલોની પોલીસ સ્ટેશનમાં રાખવામાં આવેલ portable defibrilator (PORTABLE DEFIBRILLATOR) લઇ આવી તાત્કાલિક છાતી ઉપર શોટ આપે.

* પોલીસ દ્વારા નજીકની હોસ્પિટલમાંથી 108 કે એમ્બ્યુલન્સ બોલાવી રાખે.

* શોટ આપવાના પ્રયત્નો 5 મિનિટમાં સફળ થાય તો નાડી જોઈલે, શ્વાશ ચાલુ થયો હોય, વ્યક્તિ રિસ્પોન્સ આપે તો ચાલુ -પમ્પીંગ વ્યક્તિનો હોસ્પિટલ પહોંચાડવામાં આવે. 10 મિનિટ પછીના કોઈપણ પ્રયત્નો નકામા છે.

* પરદેશમાં આ ભગીરથ કામને ટ્રેંનીંગ દ્વારા સહેલું બનાવ્યું છે. આપણે ત્યાં જાગૃતિ દ્વારા શક્ય બનાવવું પડશે- કોઈની જિંદગી બચી જાય.

* મુંબઈમાં જાણીતા કાર્ડીઓલોજીસ્ટ ડૉ. પ્રસન્ન તથા મેરેથોનના નિષ્ણાત ડૉ. રાકેશભાઈ આ રીતે બચી ગયેલા છે. તે ગયા વર્ષની જ ઘટના છે.

* સ્કૂલો- કોલેજોમાં આખા વર્ષમાં બે વખત આ પ્રકારની ટ્રેંનીંગ માટે તેના નિષ્ણાતને બોલાવી સમજણ આપવાનું ફરજીયાત બનાવવું પડશે.

* પોર્ટેબલ ડિફીબ્રીલેટર તાળામાં નહીં, સહેલાઈથી મળે તે રીતે પ્રત્યેક પોલીસ સ્ટેશન- મોલ, સિનેમાઘરોમાં,રેલવેસ્ટેશનોએ - મોટી મોટી કોલોનીમાં ફરજીયાત ધોરણે રાખવા પડશે.

* સોંથી અગત્યનું પાસું, હાર્ટ માર્શલને સહકાર આપવો શક્ય છે કે વ્યક્તિ ના પણ બચે, તો આક્ષેપો કરવાનું તાવવું પડશે.

* આવી વ્યક્તિને તાત્કાલિક હોસ્પિટલ ખસેડવામાં સમય અગત્યનું ફેક્ટર માત્ર 10 sec સમય છે. એટલે જે તે સ્થળ ઉપર જ CPR - DC શોકનો ઉપયોગ જ યથાર્થ બને રહેશે।

(ડૉ. યશ લોંખડવાળા-જાણીતા કાર્ડીઓલોજીસ્ટના બરોડાના હૃદય રોગના સેમીનાર દરમિયાન આપેલ સ્પીચના આધારે)